FR TR

Fransa'da devis nasıl hazırlanır? İnşaat firmaları için Türkçe rehber

Bireysel müşteriye yapılan tamir, onarım ve bakım işlerinde kanunen mecburi. Diğer bütün işlerde serbest — ama imzalandığı anda sözleşme olur. Yirmi bilgi, tek tek: ne zaman mecburi olduğu, hangi kanuni metnin zorunlu tuttuğu ve unutulursa ne olduğu.

20 bilgiyi görün WhatsApp'tan sorun

Devis vermek kanunen mecburi midir?

Çoğu durumda hayır. Kanun bunu yalnızca üç tür iş için zorunlu tutuyor.

Kanunen mecburi

Bireysel müşteride tamir, onarım, bakım

Tutar ne olursa olsun. 40 € için bile. Eski 150 € sınırı 1 Nisan 2017'de kaldırıldı.

Devis vermezseniz ceza şahıs işletmesinde 3 000 €'ya, şirkette 15 000 €'ya kadar çıkar.

Mecburi değil

Diğer bütün işler

Yeni yapı, tadilat, ek bina, düzenleme : hiçbir metin « devis » adlı belgeyi ya da onun biçimini zorunlu tutmuyor. Fiyat hakkındaki yazılı bilgi ise yine de borcunuzdur.

Ama imzalı devis yoksa, ne yapılacak işin ne de anlaşılan fiyatın hiçbir kanıtı olmaz.

Tamir, onarım veya bakım söz konusu olduğunda neredeyse bütün meslekler kapsamda: duvarcılık, ısıtma, baca temizliği, yalıtım, doğrama, çilingirlik, çatı, su yalıtımı, tesisat, alçı, boya, camcılık, zemin ve duvar kaplama, elektrik, gider açma, alarm, haşere ilaçlama, yangın tüpü. Bu işlerde değiştirdiğiniz parçalar da sayılır.

Özetle

  • Kanunen devis vermek zorunda olduğunuz tek durum : bireysel müşteriye yapılan tamir, onarım ve bakım işleri.
  • Diğer bütün işlerde bu belge mecburi değil — ama imzadan önce müşteriyi fiyat ve yapılacak iş konusunda bilgilendirmek mecburidir (code de la consommation, md. L. 111-1). Anlaşmazlık çıkarsa bunu yaptığınızı ispat etmek de size düşer (md. L. 111-5): yazılı olması iyi olur.
  • Bir devis hazırladığınız andan itibaren, bazı bilgilerin devis'te yazılması mecburidir — o devis mecburi olmasa bile.

Devis nedir, faturadan farkı ne?

Devis, işe başlamadan önce müşteriye verdiğiniz fiyat teklifidir. Türkiye'deki proforma faturaya benzer. Fatura ise iş bittikten sonra gelir: ödemeyi o ister.

Müşteri « Bon pour accord » yazıp tarih atarak imzaladığında, devis sözleşme olur. Fiyat ve yapılacak iş artık ikinizi de bağlar. Aceleyle hazırlanmış bir devis, sonradan « bu iş fiyata dahil miydi » tartışmasına yol açar.

20 bilgi, tek bakışta

On üçü, bireysel müşteriye yapılan tamir, onarım ve bakım işlerini düzenleyen kararnameden gelir: yalnızca bu durumda mecburidir. Diğer yedisi işinize, KDV (TVA) rejiminize, müşterinize ve devis'in nerede imzalandığına bağlıdır. Her satır kendi açıklamasına götürür.

No Bilgi Kimi ilgilendirir
1 Düzenleme tarihi Bireysel müşteride tamir, onarım, bakım
2 Firmanızın adı ve adresi Bireysel müşteride tamir, onarım, bakım
3 Müşterinin adı Bireysel müşteride tamir, onarım, bakım
4 İşin yapılacağı yer Bireysel müşteride tamir, onarım, bakım
5 Yapılacak onarımın tam niteliği Bireysel müşteride tamir, onarım, bakım
6 Kalem kalem döküm: miktar ve fiyat Bireysel müşteride tamir, onarım, bakım
7 İşçilik saat ücreti (TVA dahil) Bireysel müşteride tamir, onarım, bakım
8 Sürenin nasıl hesaplandığı Bireysel müşteride tamir, onarım, bakım
9 Yol masrafları Bireysel müşteride tamir, onarım, bakım
10 TVA hariç (HT), KDV (TVA) ve TVA dahil (TTC) Bireysel müşteride tamir, onarım, bakım
11 Teklifin geçerlilik süresi Bireysel müşteride tamir, onarım, bakım
12 Devis ücretli mi, ücretsiz mi Bireysel müşteride tamir, onarım, bakım
13 Değiştirilen parçalar sorusu Bireysel müşteride tamir, onarım, bakım
14 Décennale sigorta belgesi Décennale kapsamındaki işler
15 Şantiye atıklarının yönetimi Yapı, tadilat, yıkım
16 SIREN numarası ve RCS kaydı RCS'ye kayıtlı işletmeler
17 KDV muafiyeti KDV faturalamıyorsanız
18 İndirimli KDV oranının onaylanması %10 veya %5,5 uyguluyorsanız
19 14 günlük cayma hakkı Bireysel müşteri, işyeriniz dışında imzalanan devis
20 Tüketici arabulucusu Müşteriniz tüketiciyse

Yasal dayanaklar Eylül 2026'da Légifrance üzerinden doğrulanmıştır. Devis sözleşmesel bir belgedir: kendi durumunuzdan emin değilseniz meslek örgütünüze ya da bir hukukçuya danışın.

Bireysel müşteriye yapılan tamir, onarım ve bakım devis'inde yazılması mecburi bilgiler

Bu on üç bilgi tek bir metinden gelir: 1 Nisan 2017'den beri yürürlükte olan 24 Ocak 2017 tarihli kararname. Yalnızca bu üç tür işi ve bireysel müşteriyi kapsar — devis'in kendisinin, tutarı ne olursa olsun mecburi olduğu tek durumlar. Diğer işleriniz için de iyi bir örnektir.

1

Düzenleme tarihi

24 Ocak 2017 tarihli kararname, md. 4

Kimi ilgilendirir: Bireysel müşteride tamir, onarım, bakım

Devis'i yazdığınız tarih. Ziyaret tarihi değil, imza tarihi de değil.

Geçerlilik süresini başlatan tarih budur: iki bilgi ancak birlikte anlam taşır.

Örnek durum

3 Mart tarihli devis, 30 gün geçerli. Müşteri 12 Nisan'da imzalayıp ilk fiyatı istiyor: süre dolmuş, güncel fiyatla yeniden hesaplayabilirsiniz. Devis'te tarih yoksa bu tartışma hiç yaşanmaz — onun sözüne karşı sizin sözünüz kalır.

Eksikse ne olur

Geçerlilik süreniz hiçbir şeye dayanmaz ve fiyatınız süresiz açık kalır.

Ceza: şahıs işletmesinde 3 000 €'ya, şirkette 15 000 €'ya kadar (code de la consommation, md. L. 131-5).

2

Firmanızın adı ve adresi

24 Ocak 2017 tarihli kararname, md. 4

Kimi ilgilendirir: Bireysel müşteride tamir, onarım, bakım

Ticari unvan ve merkez adresi, kayıtlarda göründüğü şekliyle.

RCS'ye kayıtlıysanız SIREN numarası ve RCS kaydı da eklenir; onlar başka bir mevzuattan gelir (bkz. no 16).

Örnek durum

Memnun olmayan bir müşteri size iadeli taahhütlü mektup gönderebilmeli. Tam adınızı ya da adresinizi bulamazsa DGCCRF'e veya hukuki koruma sigortasına başvurur — dosya kötü başlar.

Eksikse ne olur

Belge kanıt değerini kaybeder, üstelik eksiklik ayrıca cezalandırılır.

Ceza: şahıs işletmesinde 3 000 €'ya, şirkette 15 000 €'ya kadar (code de la consommation, md. L. 131-5).

3

Müşterinin adı

24 Ocak 2017 tarihli kararname, md. 4

Kimi ilgilendirir: Bireysel müşteride tamir, onarım, bakım

İşi sipariş eden kişinin adı — imza onu bağlar, yalnızca onu.

Örnek durum

Kiracı, ev sahibinin ödemesi gereken bir termosifon taktırıyor. Devis kiracının adınaysa borçlunuz odur, aralarındaki anlaşma ne olursa olsun.

Eksikse ne olur

Ödeme yapılmazsa kime karşı dava açacağınızı bilemezsiniz.

Ceza: şahıs işletmesinde 3 000 €'ya, şirkette 15 000 €'ya kadar (code de la consommation, md. L. 131-5).

4

İşin yapılacağı yer

24 Ocak 2017 tarihli kararname, md. 4

Kimi ilgilendirir: Bireysel müşteride tamir, onarım, bakım

Şantiye adresi — özellikle müşterinin adresinden farklıysa.

Örnek durum

Aynı binada iki daire, tek ev sahibi, iki devis. Şantiye adresi olmadan hangisinin yapıldığı belli olmaz.

Eksikse ne olur

Devis hiçbir konuta bağlanamaz: anlaşmazlık veya hasar hâlinde ilk sorulan şey adrestir.

Ceza: şahıs işletmesinde 3 000 €'ya, şirkette 15 000 €'ya kadar (code de la consommation, md. L. 131-5).

5

Yapılacak onarımın tam niteliği

24 Ocak 2017 tarihli kararname, md. 4

Kimi ilgilendirir: Bireysel müşteride tamir, onarım, bakım

Ne yapacağınız, açık açık. « Kaçak tamiri » hiçbir şey anlatmaz.

« Evye altındaki spiral hortumun ve contanın değişimi, sızdırmazlık kontrolü » her şeyi anlatır — ve sizi o ölçüde korur.

Örnek durum

Müşteri musluğun da değişeceğini sanıyordu, siz sanmıyordunuz. Tereddüt hâlinde, bir tüketiciyle yapılan sözleşme onun lehine yorumlanır (code de la consommation, md. L. 211-1). Yani belirsizlik, metni yazanın aleyhine işler — o da sizsiniz.

Eksikse ne olur

Her belirsiz nokta, faturalandıramayacağınız fazladan işe dönüşür.

Ceza: şahıs işletmesinde 3 000 €'ya, şirkette 15 000 €'ya kadar (code de la consommation, md. L. 131-5).

6

Kalem kalem döküm: miktar ve fiyat

24 Ocak 2017 tarihli kararname, md. 4

Kimi ilgilendirir: Bireysel müşteride tamir, onarım, bakım

Her iş ve her malzeme kendi satırında: tanımı, birimi (saat, metretül, m²), miktarı, birim fiyatı.

Malzemeyi işçilikten ayırın. Müşterinin anlamasını, sizin de savunmanızı sağlayan şey budur.

Örnek durum

Tek kalemde yazılmış 1 480 € doğrulanamaz. Aynı tutar kalem kalem yazıldığında satır satır konuşulur — ve konuşma, devis'in net olduğu yerde biter.

Eksikse ne olur

Müşteri tamamına itiraz edebilir, denetimde de eksiklik tespit edilir.

Ceza: şahıs işletmesinde 3 000 €'ya, şirkette 15 000 €'ya kadar (code de la consommation, md. L. 131-5).

7

İşçilik saat ücreti (TVA dahil)

24 Ocak 2017 tarihli kararname, md. 2 ve 4

Kimi ilgilendirir: Bireysel müşteride tamir, onarım, bakım

TVA dahil olarak, TVA hariç değil: metin, ilan edilen fiyatı ödeyen tüketiciye hitap eder.

Örnek durum

Saati 45 € TVA dahil × 6 saat = 270 €. 45 € deyip sonra 54 € faturalamak — çünkü ücret TVA hariçmiş — şikâyeti garanti eder, üstelik haklı bir şikâyet olur.

Eksikse ne olur

İlan edilen fiyatla ödenen fiyat tutmaz: tamir işlerinde anlaşmazlığın bir numaralı sebebi budur.

Ceza: şahıs işletmesinde 3 000 €'ya, şirkette 15 000 €'ya kadar (code de la consommation, md. L. 131-5).

8

Sürenin nasıl hesaplandığı

24 Ocak 2017 tarihli kararname, md. 2 ve 4

Kimi ilgilendirir: Bireysel müşteride tamir, onarım, bakım

Nasıl saydığınız: başlanan saat, çeyrek saat, otuz dakikalık dilim.

Bu kural işe başlamadan önce söylenir, fatura anında değil.

Örnek durum

4 saat 15 dakika kaldınız. Devis'te « başlanan her yarım saat ücretlendirilir » yazıyorsa 4,5 saat faturalarsınız, tartışma çıkmaz. Yazmıyorsa 5 saat yazmak suistimal gibi görünür.

Eksikse ne olur

Gerçek süreyi dakikasına kadar faturalarsınız, ya da hesap verirsiniz.

Ceza: şahıs işletmesinde 3 000 €'ya, şirkette 15 000 €'ya kadar (code de la consommation, md. L. 131-5).

9

Yol masrafları

24 Ocak 2017 tarihli kararname, md. 4

Kimi ilgilendirir: Bireysel müşteride tamir, onarım, bakım

Tutarı ya da hesaplanmasını sağlayan kural.

Örnek durum

Devis'te geçmeyen 35 € yol masrafını faturaya eklemek: müşteri ödememekte haklıdır.

Eksikse ne olur

Önceden bildirilmeyen şey talep edilemez.

Ceza: şahıs işletmesinde 3 000 €'ya, şirkette 15 000 €'ya kadar (code de la consommation, md. L. 131-5).

10

TVA hariç (HT), KDV (TVA) ve TVA dahil (TTC)

24 Ocak 2017 tarihli kararname, md. 4

Kimi ilgilendirir: Bireysel müşteride tamir, onarım, bakım

Ödenecek toplam tutar, TVA hariç ve TVA dahil, uygulanan KDV oranıyla birlikte.

İki yıldan eski bir konutta oran çoğu zaman %10, bazı enerji verimliliği işlerinde %5,5'tir. Oran belgelenir (bkz. no 18).

Örnek durum

İdarenin %20 istediği yerde %10 uygularsanız, aradaki farkı yıllar sonra siz ödersiniz, müşteri değil.

Eksikse ne olur

TVA dahil tutarı olmayan bir devis, hiçbir zaman TVA hariç düşünmeyen bir tüketici için okunaksızdır.

Ceza: şahıs işletmesinde 3 000 €'ya, şirkette 15 000 €'ya kadar (code de la consommation, md. L. 131-5).

11

Teklifin geçerlilik süresi

24 Ocak 2017 tarihli kararname, md. 4

Kimi ilgilendirir: Bireysel müşteride tamir, onarım, bakım

Fiyatınızın ne kadar süre geçerli olduğu. Otuz gün yaygın uygulamadır; hiçbir metin bu süreyi dayatmaz.

Örnek durum

Bakır, çelik ve yalıtım malzemesi hızlı hareket eder. Ocak ayında verilen 90 günlük geçerlilik, nisanda imzalanan işin bütün kârını götürebilir.

Eksikse ne olur

Yazılı bir sınır yoksa, bir yıl sonra ortaya çıkarılan devis hâlâ sizi bağlar.

Ceza: şahıs işletmesinde 3 000 €'ya, şirkette 15 000 €'ya kadar (code de la consommation, md. L. 131-5).

12

Devis ücretli mi, ücretsiz mi

24 Ocak 2017 tarihli kararname, md. 2 ve 4

Kimi ilgilendirir: Bireysel müşteride tamir, onarım, bakım

Devis'i ücretli yapma hakkınız var: gidiş, ölçüm, etüt — bunlar emek ister.

Ama bu, fiyatıyla birlikte önceden söylenir.

Örnek durum

« Devis ücreti 60 €, iş verilirse tutardan düşülür » : tamamen yasal ve çoğu zaman kabul görür. Sonradan istenen aynı tutarın ise hiçbir hükmü yoktur.

Eksikse ne olur

Devis ücretsiz sayılır: yol ya da etüt bedelini sonradan istemenin dayanağı kalmaz, müşteri de haklı olarak reddeder.

Ceza: şahıs işletmesinde 3 000 €'ya, şirkette 15 000 €'ya kadar (code de la consommation, md. L. 131-5).

13

Değiştirilen parçalar sorusu

24 Ocak 2017 tarihli kararname, md. 4 ve eki

Kimi ilgilendirir: Bireysel müşteride tamir, onarım, bakım

Değiştirdiğiniz parçaları veya cihazları müşterinin saklamak isteyip istemediğini yazılı olarak sormak zorundasınız. Sorunun metni kararnamede belirlenmiştir.

Örnek durum

Üretici garantisi süren arızalı bir parça: müşteri kendi başvurusu için onu geri isteyebilir. Soru, siz atık merkezine uğramadan önce sorulmalıdır.

Eksikse ne olur

Sorunun sorulduğunu artık kanıtlayamazsınız. Garanti kapsamındaki bir parçayı geri almak isteyen müşteri, onu yok ettiğinizi ileri sürer.

Ceza: şahıs işletmesinde 3 000 €'ya, şirkette 15 000 €'ya kadar (code de la consommation, md. L. 131-5).

Durumunuza göre yazılması mecburi olan bilgiler

Bunlar işinize, KDV rejiminize, müşterinize ve müşterinin nerede imzaladığına bağlıdır — devis'in mecburi olup olmamasına değil. Vermek zorunda olmadığınız bir devis'te bile geçerlidirler.

14

Décennale sigorta belgesi

Code des assurances, md. L. 243-2

Kimi ilgilendirir: Décennale kapsamındaki işler

Resmî örneğe uygun décennale sigorta belgeniz (attestation d'assurance) her devis'e ve her faturaya eklenir.

Birçok şablon, code de l'artisanat'dan alınmış « sigorta, sigortacı, coğrafi kapsam » satırıyla yetinir: o metin décennale'i açıkça dışarıda bırakır. Décennale için geçerli olan, eklenen belgedir.

Örnek durum

İki devis karşılaştıran müşteri bu belgeye bakar: sigortalı olduğunuzu, hangi işler için ve nerede geçerli olduğunu görür. Devis'te, size hiçbir maliyeti olmadan güven veren tek belge budur.

Eksikse ne olur

Belgeyi eklememek ile sigortasız çalışmak iki ayrı kusurdur. İkincisi suçtur.

Décennale olmadan: altı ay hapis ve 75 000 € para cezası (code des assurances, md. L. 243-3).

15

Şantiye atıklarının yönetimi

Code de l'environnement, md. L. 541-21-2-3 ve D. 541-45-1

Kimi ilgilendirir: Yapı, tadilat, yıkım

Devis, işten çıkacak atığın tahmini miktarını, atıkların nasıl kaldırılıp yönetileceğini (şantiyede ayrıştırma dahil), bırakılacakları tesisi — adı, adresi, türü — ve bunun maliyetini belirtmelidir.

Bahçe işleri için de geçerlidir. İnşaat devis'lerinde en sık unutulan bilgi budur.

Örnek durum

Bir duvarın sökülmesi moloz demektir. Devis ne kadar olduğunu, kimin taşıyacağını, hangi tesise götüreceğini ve hangi bedelle götüreceğini yazmalıdır — bunu siz yapıyor olsanız ve fiyata dahil olsa bile. Örneğin: « 1 à 2 m³ de gravats en mélange, évacués par nos soins vers [nom et adresse de la déchetterie], 80 € ».

Eksikse ne olur

Ayrıca toplama tesisinin verdiği teslim belgelerini saklamanız gerekir.

Ceza: şahıs işletmesinde 3 000 €'ya, şirkette 15 000 €'ya kadar (code de l'environnement, md. L. 541-21-2-3).

16

SIREN numarası ve RCS kaydı

Code de commerce, md. R. 123-237

Kimi ilgilendirir: RCS'ye kayıtlı işletmeler

RCS'ye kayıtlıysanız: tek kimlik numarası — dokuz haneli SIREN, on dört haneli SIRET ile karıştırılmamalı — RCS ibaresi ve kaydın bulunduğu mahkemenin şehri, bir de merkez adresi.

Metin ticari belgeleri kapsar: faturalar, sipariş fişleri, fiyat listeleri, yazışmalar. Devis de bunlardan biridir.

Örnek durum

Müşteri, belediye veya ana yüklenici birkaç saniyede işletme sicilinden varlığınızı doğrular. SIREN'i olmayan bir devis, size ayrıca sormayı gerektirir — ve imzayı ertelemek için bir sebep verir.

Eksikse ne olur

Belge artık işletmeyi hiçbir sicile bağlamaz: müşteri, belediye ya da sigortacı numarayı size yeniden sormak zorunda kalır.

Ceza: 750 €, 4. sınıf kabahat (code de commerce, md. R. 123-238).

17

KDV muafiyeti

Code général des impôts, md. 293 B

Kimi ilgilendirir: KDV faturalamıyorsanız

« TVA non applicable, article 293 B du CGI » ibaresi faturada mecburidir. Devis'te hiçbir metin zorunlu tutmaz, ama fiyatlarınızın vergisiz olduğunu müşteriye söyleyen bu ibaredir.

Örnek durum

Bu ibare olmadan, kurumsal bir müşteri hiç faturalanmamış bir KDV'yi indirebileceğini sanır ve bunu ancak beyan sırasında fark eder.

Eksikse ne olur

Hiçbir şey söylemeyen bir devis, fiyatların TVA hariç olduğunu düşündürür.

Ödeyeceğiniz tutar: görünmesine izin verdiğiniz KDV. Bir faturaya yazılan her vergi, muafiyette olsanız bile sırf yazıldığı için ödenir (code général des impôts, md. 283-3) ve müşteriniz onu indiremez (md. 271). Faturada ibarenin eksikliği ayrıca 15 € tutar (md. 1737, II).

Hesap örneği: ibaresi olmayan 12 000 € tutarında bir devis. Kurumsal müşteri bunu 10 000 € TVA hariç artı 2 000 € indirilebilir KDV olarak anlar. Muafiyeti öğrenince 2 000 € indirim ister. Üstelik « TVA 20 % » satırını yazdıysanız, fatura düzeltilmediği sürece aynı 2 000 €'yu Hazine'ye de borçlusunuz.

18

İndirimli KDV oranının onaylanması

1 Mart 2025'ten beri yürürlükte

Kimi ilgilendirir: %10 veya %5,5 uyguluyorsanız

Cerfa 1300-SD ve 1301-SD belgeleri kaldırıldı. Yerine, müşterinin indirimli oran şartlarının sağlandığını onayladığı bir ibare geldi: konut iki yıldan eski, işin niteliği uygun.

Önemli olan kelime onaylar: onaylayan müşteridir, siz değil. Devis'in altına basılmış, kimsenin imzalamadığı bir cümle hiçbir şeyi onaylamaz — riski o zaman siz taşırsınız. Devis'in geri kalanı gibi onaylatın. Vergi idaresinin örneği (BOI-LETTRE-000280), Fransızca olarak:

« Je soussigné(e) [nom, prénom] certifie, en qualité de preneur de la prestation, que les travaux réalisés concernent des locaux à usage d'habitation achevés depuis plus de deux ans et qu'ils n'ont pas eu pour effet, sur une période de deux ans au plus, de concourir à la production d'un immeuble neuf au sens du 2° du 2 du I de l'article 257 du CGI, ni d'entraîner une augmentation de la surface de plancher des locaux existants supérieure à 10 %. »

%5,5 oranında ibareye, işlerin enerji renovasyonu niteliğinde olduğu da eklenir.

İşe yarar bir istisna: 1 000 € (TVA dahil) altındaki tamir ve bakım işlerinde bu ibare istenmez. Belgede o zaman müşterinin adı ve adresi, konutun adresi, işin niteliği ve konutun iki yıldan eski olduğu belirtilmelidir.

Örnek durum

Bu ibareyi taşıyan devis veya faturayı, işlerin yapıldığı yılı izleyen beşinci yılın 31 Aralık'ına kadar saklayın: denetimde uygulanan oranı kanıtlayan belge odur.

Eksikse ne olur

Müşterinin onayı yoksa idare normal oranı uygular ve farkı zamlı olarak sizden ister. Bir nokta lehinize işler: müşterinin onayı kendi kusuruyla gerçeğe aykırı çıkarsa, ek vergiden müteselsilen o da sorumludur.

Ödeyeceğiniz tutar: indirimli oran ile normal oran arasındaki fark, artı her gecikme ayı için %0,20 faiz (code général des impôts, md. 1727). İdare kasıtlı ihlal sayarsa %40 ek ceza uygulanır (md. 1729).

Hesap örneği: normal oran geçerliyken %10 ile faturalanan 10 000 € tutarında iş, iki yıl sonra denetleniyor. Ödenmesi gereken KDV 2 000 €, faturalanan KDV 1 000 €: 1 000 € geri ödersiniz, artı 48 € faiz (1 000 × %0,20 × 24 ay), toplam 1 048 €. %40 ek cezayla 1 448 €.

19

14 günlük cayma hakkı

Code de la consommation, md. L. 221-5, L. 221-9 ve L. 221-18

Kimi ilgilendirir: Bireysel müşteri, işyeriniz dışında imzalanan devis

Bireysel müşteri devis'i sizin işyeriniz dışında — kendi evinde, şantiyede, çalıştığı yerde — imzaladığı andan itibaren vazgeçmek için on dört günü vardır. Beş çalışanı geçmeyen bir işletme için de, işleriniz onun ana faaliyeti dışındaysa, aynı kural geçerlidir. Bunu ona bildirmeniz ve standart cayma formunu vermeniz gerekir. Fuar ve salonlarda kural tam tersidir, hemen aşağıda açıklanıyor.

Müşteri hemen başlamanızı isteyebilir, ama bunu kendi eliyle yazıp imzalaması gerekir.

Örnek durum

Bu, esnafın olağan durumudur: ziyaretin sonunda, yerinde imzalanır. Yani kural neredeyse her zaman uygulanır.

Mahkeme ne diyor

Yargıtay (Cour de cassation), 1. hukuk dairesi, 24 Ocak 2024, no 21-20.693 — evde imzalanan bir sözleşmede yazılması mecburi bilgiler sipariş fişinin kendisinde yer almalı ve okunaklı kalmalıdır. Okunmayan genel şartların içine gizlenmişlerse yok sayılır: sözleşme iptal edilir ve taraflar aldıklarını geri verir.

Dava, müşterinin evinde satılan bir tesisatla ilgiliydi ama kural işyeriniz dışında imzalanan her devis için geçerlidir. Sayfa düzeni ayrıntı değildir: okunmayan bir bilgi, yazılmamış sayılır.

Eksikse ne olur

On dört günlük süre işlemeye başlamaz: on iki ay uzar (md. L. 221-20). Bitmiş bir şantiye bir yıl sonra iptal edilebilir. Daha ağırı: müşteriye sözleşmenin usulüne uygun bir nüshasını, cayma formuyla birlikte vermemek sözleşmenin geçersizliği yaptırımına bağlanmıştır (md. L. 242-1).

Ceza: şahıs işletmesinde 15 000 €'ya, şirkette 75 000 €'ya kadar (code de la consommation, md. L. 242-10).

Bilinmesi gereken istisna

Fuar ve salonlar: kural tam tersi

Code de la consommation, md. L. 224-59 – L. 224-62

Fuar veya salon standında imzalanan bir devis hiçbir cayma hakkı doğurmaz. Müşteri bunu neredeyse hiç bilmediği için kanun, bunu ona bir değil iki kez söylemenizi zorunlu tutar:

  • teklifin başında, en az 12 punto ile görünür bir çerçeve : « Le consommateur ne bénéficie pas d'un délai de rétractation pour un achat effectué dans une foire ou dans un salon. » ;
  • standın üzerinde, en az A3 boyutunda ve en az 90 punto ile aynı bilgiyi taşıyan bir levha.

Müşterinin on dört günü olduğunu sanıp bu çerçeveyi koymamak, şahıs için 3 000 €, şirket için 15 000 € idari para cezası demektir — üstelik aslında lehinize olan bir kural yüzünden.

20

Tüketici arabulucusu

Code de la consommation, md. L. 616-1 ve R. 616-1

Kimi ilgilendirir: Müşteriniz tüketiciyse

Bir arabulucu (médiateur) belirlemiş olmanız ve iletişim bilgilerini görünür ve okunaklı biçimde bildirmeniz gerekir: internet siteniz, genel şartlarınız, sipariş fişleriniz — ya da uygun başka bir yolla.

En basit taşıyıcı devis'tir, çünkü müşterinin sakladığı belge odur. Henüz arabulucunuz yok mu? Meslek örgütünüz çoğu zaman üyelerine bir arabulucu sunar.

Örnek durum

Bir işçilik anlaşmazlığı doğrudan mahkemeye gitmez: önce arabulucuya gider ve müşteri için ücretsizdir. Yeter ki hangisi olduğunu bilsin.

Eksikse ne olur

İtiraz etmek isteyen müşterinin elinde mahkemeden başka yol kalmaz — anlaşmazlıkların çoğunu hâkimsiz çözen süzgeci de kaybedersiniz.

Ceza: şahıs işletmesinde 3 000 €'ya, şirkette 15 000 €'ya kadar (code de la consommation, md. L. 641-1).

Peşinat mı kapora mı: her şeyi değiştiren tek kelime

Para aynı, aynı anda ödeniyor. Ama bağlayıcılığı aynı değil — ve hangisi olacağına devis'e yazdığınız kelime karar verir.

Kim bağlı Biri iptal ederse
Peşinat (acompte) İkiniz de Vazgeçen müşteri masraflarınızı, yaptığınız işi ve kârınızı öder
Kapora (arrhes) Hiçbiriniz Müşteri verdiği parayı kaybeder; siz iptal ederseniz iki katını geri verirsiniz

Bireysel müşteride hiçbir şey yazmazsanız, o para kaporadır. Kural açıkça yazılıdır: aksi belirtilmedikçe tüketicinin peşin ödediği tutarlar kaporadır (code de la consommation, md. L. 214-1). Müşteri o zaman verdiği parayı bırakarak her şeyi iptal edebilir; harcadığınız zaman için de sipariş ettiğiniz malzeme için de hiçbir şey talep edemezsiniz. « Acompte » kelimesini yazın.

Peşinat gerçekte neyi değiştirir. Sözleşme kurulmuştur: kimse bir miktar parayı bırakarak kendini kurtaramaz. Ancak inşaat işlerine özgü bir kurala dikkat: götürü bedelli bir işte müşteri, iş başlamış olsa bile şantiyeyi istediği zaman durdurma hakkını korur (code civil, md. 1794). Yine de bu bir çıkış kapısı değildir — bu durumda size bütün masraflarınızı, yaptığınız bütün işi ve o şantiyeden kazanabileceğiniz her şeyi ödemek zorundadır. Kaçan kâr dahil. Kaporadan farkı tam olarak budur: orada müşteri yalnızca verdiği parayı kaybederek çekilir.

Mahkeme ne diyor

Yargıtay (Cour de cassation), 3. hukuk dairesi, 8 Ocak 2026, no 24-12.082 — sözleşmede yazan fesih tazminatı — burada, hiç başlanmadan iptal edilen bir müstakil ev işinin bedelinin %10'u — hâkimin indirebileceği bir cezai şart değildir. Bu bir dönme (dédit) bedelidir: müşterinin kusurunu cezalandırmaz, durdurma hakkının bedelidir.

Pratik sonucu: devis'inize açıkça yazdığınız fesih tazminatı mahkemede ayakta kalır, hâkimin onu budama yetkisi yoktur. Yazılı bir madde yoksa 1794. maddenin hesabına dönersiniz — ve onu kalem kalem ispat etmeniz gerekir.

Sizi koruyan bilgiler

Profesyoneller arasında aşağıdakileri hiçbir mevzuat zorunlu tutmuyor. Bireysel müşteride iki satır mecburidir (code de la consommation, md. L. 111-1). Müşteri itiraz ettiğinde farkı yaratan şey bunlar.

Eklenecek bilgi Niçin
« Devis » kelimesi ve bir numara Belgeyi bulmak ve sonra faturayla eşleştirmek için
Peşinatın tutarı ve tarihi Yazılı değilse hiçbir şey talep edemezsiniz
İşin başlama tarihi ve süresi « Geçen hafta bitirmeniz gerekiyordu » tartışmasını önler. Bireysel müşteride mecburi: tarih yazılı değilse yasal süre 30 gündür (md. L. 216-1). Kesin bir tarih yoksa en azından azami bir süre yazın
Ödeme koşulları Taksitler, ödeme şekli. Bireysel müşteride mecburi. 1 000 €'yu aşan tutar nakit ödenemez (code monétaire et financier, md. D. 112-3)
« Prix valables pour l'ensemble des travaux » Müşteri bazı kalemleri çıkarıp kalanları aynı fiyattan tutamaz
Fiyat güncelleme maddesi Şantiye imzadan aylar sonra başlıyorsa fiyat, Insee'nin yayımladığı inşaat endeksini (BT) takip eder. Formülü devis'e yazın: devis fiyatı × işe başlanan ayın endeksi ÷ imza ayının endeksi
« Bon pour accord », tarih ve imza Devis'i sözleşmeye dönüştüren şey budur

Mahkeme ne diyor

Yargıtay (Cour de cassation), 3. hukuk dairesi, 8 Haziran 2023, no 22-10.393 — götürü bedelli bir işte müteahhit, ek işlerin bedelini ancak bu işler önceden yazılı olarak onaylanmış ve fiyatı önceden kararlaştırılmışsa, ya da yapıldıktan sonra müşteri tarafından açık ve tereddütsüz kabul edilmişse talep edebilir. Müşterinin son hesabı aldığında susması kabul sayılmaz.

Yani: devis'in dışına çıkan her iş, yapılmadan önce imzalı bir ek sözleşmeyle kayda geçer. Sesini çıkarmayan müşteri hiçbir şeyi kabul etmiş olmaz, hesap size kalır.

Kendi imzanız hiçbir metinde zorunlu tutulmaz — devis müşterinin evinde imzalanmadıkça; o zaman her iki taraf da imzalı birer nüshayla ayrılmalıdır.

Müşterinin evinde imzalanan devis

Devis'i müşterinin evinde veya şantiyede imzalatıyorsanız müşterinin 14 gün iptal hakkı vardır (bkz. 19 numaralı bilgi). Bilginin kendisinin ötesinde, imzadan sonraki günlerde ne yapabileceğinizi belirleyen iki pratik kural vardır.

14 gün dolmadan işe başladınız ve müşteri iptal etti mi? Ondan yazılı bir talep almadıysanız yaptığınız işin parasını alamazsınız. Aldıysanız, yapılan işin bedelini kararlaştırılan fiyat oranında öder (code de la consommation, md. L. 221-25). Devis'in üzerinde şu tür bir cümleyi imzalatın: « Je demande que les travaux commencent le [date], avant la fin de mon délai de rétractation. Si je me rétracte, je paierai ce qui aura déjà été fait. » Müşterinin kendisinin istediği acil onarımlar bu kuralın dışındadır.

En önemlisi: 7 gün boyunca tek kuruş alamazsınız. Devis müşterinin evinde imzalandıysa, imzadan sonra yedi gün geçmeden hiçbir ödeme alamazsınız. Acompte'u devis'e yazabilirsiniz ama tahsil edemezsiniz. Tek istisna: müşterinin kendisinin istediği acil tamir — o da sadece acil durumu çözmek için gereken parça ve işçilikle sınırlı (code de la consommation, md. L. 221-10). Bu, diğer eksiklikler gibi idari bir ceza değildir: suçtur, iki yıl hapis ve 150 000 € para cezası. Riske girmeyin.

Neyi göze alıyorsunuz

Aşağıdaki tutarlar üst sınırlardır: ilki şahıs işletmesi, ikincisi şirket içindir. Uygulamada bir denetim çoğu zaman uyarı ve düzeltme talebiyle kapanır — ama üst sınır vardır, ve tekrarlanan eksiklikler pahalıya patlar.

Eksiklik Üst sınır Yasal dayanak
Bireysel müşteriye tamir, onarım veya bakım işinde devis verilmemesi 3 000 € · 15 000 € DGCCRF denetimi, idari para cezası
Décennale sigortası olmadan çalışmak 6 ay hapis · 75 000 € Code des assurances, md. L. 243-3
Atık yönetiminin belirtilmemesi 3 000 € · 15 000 € Code de l'environnement, md. L. 541-21-2-3
SIREN veya RCS kaydının bulunmaması 750 € Code de commerce, md. R. 123-238
Cayma hakkı bilgisinin verilmemesi 15 000 € · 75 000 €
ve süre 12 ay uzar		 Code de la consommation, md. L. 242-10
uzatma: md. L. 221-20
Sözleşme nüshasının veya cayma formunun verilmemesi Sözleşme geçersiz
sözleşme: 2 yıl hapis · 150 000 €
form: 150 000 €		 Code de la consommation, md. L. 242-1, L. 242-5 ve L. 242-6
Arabulucu bilgilerinin bildirilmemesi 3 000 € · 15 000 € Code de la consommation, md. L. 641-1

Son dönemde ne değişti

1 Mart 2025

İndirimli KDV belgeleri kaldırıldı

Cerfa 1300-SD ve 1301-SD formları yürürlükten kalktı. Yerlerini, müşterinin şartların sağlandığını onayladığı bir ibare aldı: imzalatılacak ve saklanacak bir kâğıt eksildi.

1 Eylül 2026

Elektronik fatura evet, devis hayır

Bu tarihte bütün işletmelerin elektronik fatura alabilir durumda olması gerekiyor. Devis bu kapsamda değil: biçimi serbest kalıyor ve e-postayla gönderilen bir PDF olarak kalabilir. 1 Eylül 2026'da ne değişiyor.

Devis'te sık yapılan 6 hata

  • 1.Geçerlilik süresi yazmamak. Malzeme zamlanır, siz eski fiyatta kalırsınız.
  • 2.İşi tek satırda özetlemek. Tartışma çıktığında belirsizlik hep müşterinin lehine yorumlanır.
  • 3.Décennale belgesini eklememek. Devis'e eklenmesi mecburidir, üstelik müşteriye güven verir.
  • 4.Yanlış KDV oranı. %10 yerine %20 yazmak müşteriyi kaçırır. Tersini yaparsanız farkı siz ödersiniz.
  • 5.Acompte almadan işe başlamak. Malzemeyi kendi cebinizden finanse etmiş olursunuz.
  • 6.İmzasız devis ile çalışmak. Sözlü anlaşma anlaşmazlıkta hiçbir işe yaramaz.

Devis'ten faturaya geçiş

İş bitti: önce müşteriye, çekinceli ya da çekincesiz, teslim tutanağını (procès-verbal de réception) imzalatın (code civil, md. 1792-6). Garantileriniz, décennale dahil, bu tarihten itibaren işlemeye başlar. Sonra devis'teki satırları faturaya aynen geçirirsiniz. Üstüne şunları eklersiniz: fatura numarası, işin yapıldığı tarih ve aldığınız acompte'un düşülmesi. Müşteri profesyonelse ödeme tarihini, gecikme faizini ve 40 € tazminatı da ekleyin.

Hepsini elle ikinci kez yazmak zaman kaybı ve hata kaynağıdır. MonBati'de devis tek tıkla faturaya dönüşür. Faturada yazılması mecburi bilgilerin tam listesi burada.

Sık Sorulan Sorular

Fransa'da devis vermek kanunen mecburi midir?

Bireysel müşteriye yapılan tamir ve bakım işlerinde evet, tutar ne olursa olsun. Eski 150 € sınırı 1 Nisan 2017'de kaldırıldı. Devis vermezseniz ceza şahıs işletmesinde 3 000 €'ya, şirkette 15 000 €'ya kadar çıkar. Diğer işlerde mecburi değil ama çok tavsiye edilir.

Devis'in geçerlilik süresi ne kadar olmalı?

Süreyi siz seçersiniz, ama devis'e yazmanız gerekir. Genelde 1–3 ay verilir. Malzeme fiyatları oynaksa kısa tutun.

Devis ücretli olabilir mi?

Evet, özellikle keşif gerektiren işlerde. Ama fiyatını işe başlamadan önce müşteriye söylemeniz gerekir. Ücretsizse « Devis gratuit » yazın.

Müşteri imzaladığı devis'ten cayabilir mi?

Müşteri bireyselse ve devis onun evinde veya şantiyede imzalandıysa, 14 gün iptal hakkı vardır. Bunu devis'e yazmanız ve iptal formunu vermeniz gerekir. Ayrıca ilk yedi gün hiçbir ödeme alamazsınız; müşterinin kendisinin istediği acil onarımlar hariç.

Acompte olarak ne kadar isteyebilirim?

Üst sınır yok, müşteriyle birlikte belirlersiniz. İnşaatta %30 yaygındır. Tutarı, tarihi ve « acompte » kelimesini devis'e yazın: bireysel müşteride bu kelime yoksa para arrhes sayılır ve müşteri parayı bırakıp işi iptal edebilir. Devis müşterinin evinde imzalandıysa, yedi gün dolmadan tahsil edemezsiniz.

Devis'i Türkçe hazırlayabilir miyim?

Müşteriye giden belge Fransızca olmalıdır. MonBati'de programı Türkçe veya Fransızca kullanırsınız; çıkan devis ve faturalar Fransızca ve mevzuata uygun düzenlenir.

Uyarı. MonBati bir fatura programı sunar; muhasebe veya hukuk danışmanlığı hizmeti vermez. Buradaki bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, son kontrol tarihinde (Eylül 2026) yürürlükte olan mevzuata dayanır ve mevzuat düzenli olarak değişir. Devis ve faturalarınızın içeriği yalnızca sizin sorumluluğunuzdadır: kendi durumunuz için muhasebecinize (expert-comptable) veya yetkili bir danışmana başvurun.